Predlog zakona u SAD ponovo otvara pitanje dvojnog državljanstva
· Miami Glasnik
Predlog zakona koji je predstavio senator iz Ohaja, Berni Moreno, predviđa zabranu dvojnog državljanstva u Sjedinjenim Američkim Državama, što bi, prema javno dostupnim podacima, moglo uticati na veliki broj građana sa dvojnim pasošima.
Šta predlog zakona sadrži
Predlog pod nazivom Exclusive Citizenship Act of 2025 zasniva se na principu da državljani SAD treba da imaju „isključivu lojalnost“ prema Sjedinjenim Državama. Tekst zakona navodi da osoba ne bi mogla da poseduje američko državljanstvo ako istovremeno ima državljanstvo bilo koje druge države.
Građani koji imaju dvojno državljanstvo morali bi da se, u roku od godinu dana od usvajanja zakona, opredele — da zadrže američko državljanstvo i odreknu se stranog, ili da zadrže strano državljanstvo i odreknu se američkog. Oni koji ne ispune uslov bili bi tretirani kao da su se dobrovoljno odrekli državljanstva SAD.
Senator Moreno, koji je u SAD došao iz Kolumbije i postao državljanin sa 18 godina, poručio je da je američko državljanstvo „čast i privilegija“ i da smatra da je vreme da se „okonča dvojno državljanstvo“.
Ako bi zakon bio usvojen, predstavljao bi jednu od najvećih promena u američkoj politici državljanstva u poslednjim decenijama. Sadašnje zakonodavstvo dopušta dvojno državljanstvo, a federalne institucije ne vode zvaničnu evidenciju o broju građana sa dvojnim pasošima. Procene broja takvih građana kreću se od nekoliko stotina hiljada do više miliona.
Pravni i ustavni izazovi
Predlog zakona bi se verovatno suočio sa ozbiljnim ustavnim preispitivanjem. Četrnaesti amandman garantuje da se državljanstvo može izgubiti samo dobrovoljnim odricanjem, što automatski postavlja pitanje ustavnosti zakonskog rešenja koje predviđa gubitak državljanstva zbog posedovanja drugog pasoša.
Američki sudovi su u više presuda potvrdili postojanje dvojnog državljanstva, uključujući istorijske slučajeve kao što su Perkins v. Elg i Afroyim v. Rusk, koji naglašavaju da državljanstvo ne može biti oduzeto bez izričite volje pojedinca.
Predlog zakona predviđa i administrativni okvir koji bi morali da uspostave Stejt department i Ministarstvo za domovinsku bezbednost, uključujući verifikaciju statusa građana, vođenje evidencija i javno obaveštavanje, što bi predstavljalo značajan logistički izazov.
Reakcije pravnih stručnjaka
Advokati specijalizovani za imigraciono pravo ističu da veliki broj Amerikanaca stiče dvojno državljanstvo rođenjem u inostranstvu, kroz roditelje, ili zbog specifičnih međunarodnih okolnosti. Ukazuju i na to da bi zakon otvorio brojna pitanja o tome kako tretirati građane sa više nacionalnosti i porodice koje žive u takvim okolnostima.
Stručnjaci takođe navode da su mnogi Amerikanci u vojsci, diplomatiji i međunarodnim zajednicama rođeni ili žive u državama koje automatski dodeljuju državljanstvo po rođenju, što dodatno komplikuje primenu zakona.
Dalji tok
Predlog zakona sada ulazi u komitetnu proceduru u Senatu. Nije jasno da li će vodstvo Senata odlučiti da ga razmatra, a i u slučaju da bude izglasan, stručnjaci očekuju niz ustavnih tužbi, pre svega zbog odredbi koje se odnose na gubitak državljanstva bez dobrovoljnog pristanka.
Osim pravnih prepreka, sprovođenje zakona zahtevalo bi izgradnju obimnog sistema za identifikaciju i obradu podataka o svim građanima koji poseduju dvojna državljanstva, što predstavlja dodatni izazov za njegovu primenu.